فاجعهاي که قرآن جلوي آنرا گرفت

کاروان "شناختنامه" قرآن، اينک در آستانهي بلند سوره "مجادله" ايستاده است، منزلگاهي ديگر از پنجاه و هفتمين وادي نور.
ظهار، بدترين نوع طلاق
در زمان پيامبر(ص)، بر اساس يک سنت غلط جاهلي، ماجراي تلخي براي زنى از طايفه انصار بنام “خوله “رخ داد که دستمايه نزول آيات سوره مبارکه مجادله گرديد. زن که از ناحيه همسرش “اوس بن صامت “، مورد بي مهري قرار گرفته بود به دادخواهي نزد پيامبر آمد و گفت:- همسرم مردي تندخوست و اکنون مدتي است که مرا طلاق داده و خطاب به من گفته است: “انت على كظهر امى “ (تو نسبت به من همچون مادر من هستى !)
هر كس سوره مجادله را آن سان كه شايسته است تلاوت كند و در مورد مفاهيم بلند و عدالتآفرين آن بينديشد و آن را مشعل فراراه قرار دهد، در روز رستاخيز در شمار بندگان راستين خدا و حزب واقعى او خواهد بود.
عبارت ياد شده در حقيقت حکايت از نوعى طلاق داشت که به موجب آن،مرد حق بازگشت به زن را نداشت و زن نيز حق ازدواج با مردي ديگر را از دست مي داد.
اين بدترين فاجعه اي بود كه مي توانست براي هر زن شوهرداري اتفاق افتد.
ديري نپاييد که مرد پشيمان شد و خطاب به همسرش گفت :
-گمان مي برم که تو را براي هميشه از دست داده ام.
- چنين مگو، بلکه خدمت رسول خدا (صلى اللّه عليه و آله ) برو و حكم اين مساله را از وي جويا شو.
- شرم مانع از اين رويارويي است.
- پس من مي روم .
پيامبر (صلى اللّه عليه و آله ) پس از شنيدن ماجرا فرمود:
-اگر چنين باشد که تو مي گويي، ناگزير تو بر او حرام شده اى!
-يا رسول الله (صلى اللّه عليه و آله ) او صيغه طلاق جارى نكرده ، و پدر فرزندان من است ، و نزد من از همه محبوبتر.
- تو بر او حرام شده اى ! و من دستور ديگرى در اين زمينه ندارم .
زن که پى درپى اصرار و الحاح مى كرد، سرانجام رو به درگاه خدا آورد و عرض كرد: اشكو الى الله فاقتى و حاجتى ، و شدة حالى ، اللهم فانزل على لسان نبيك : “خداوندا! بيچارگى و نياز و شدت حالم را به تو شكايت مى كنم ، خداوندا! فرمانى بر پيامبرت نازل كن و اين مشكل را بگشا”.
چيزي نگذشت كه آياتي روشنگر از سوي خداوند فرود آمد.
دستور رسيد که هر كس چنين كند، بايد كفّاره پرداخته و طلاق نيز تحقق نيافته است.(1)
چراغي فرا راه
فرودگاه سوره مبارکه مجادله از ديدگاه بيشتر مفسران و محدثان،مدينه بوده است.
امّا پارهاى نيز بر آنند كه آيه 20 آن در مكه فرود آمده است.
سنگ بناي سوره مبارکه مجادله از 473 واژه و 1792 حرف پديد آمده است.
در فضيلت تلاوت آن همين بس که از پيامبر اکرم(ص) آوردهاند كه فرمود: من قراء سورة المجادلة كتب من حزبالله يوم القيامة.(2)
هر كس سوره مجادله را آن سان كه شايسته است تلاوت كند و در مورد مفاهيم بلند و عدالتآفرين آن بينديشد و آن را مشعل فراراه قرار دهد، در روز رستاخيز در شمار بندگان راستين خدا و حزب واقعى او خواهد بود.
مومن فقط درجه مي گيرد.
اين سوره ي مبارکه، حاوي مطالب متنوعي از جمله احکام و آداب است. بخشي از آن درباره حکم ظهار، نجوا و ادب نشستن در مجالس و بخش ديگر درباره ي وصف کساني که با خدا و رسول خدا- صلي الله عليه وآله - مخالفت و با دشمنان خداي تعالي و دين خدا دوستي مي کنند. توصيف مؤمنيني است که از دوستي با اين گروه پرهيز مي کنند و وعده ي نيکو به آنهاست در دنيا و آخرت.(3) «يرفع الله الذين آمنوا والذين اوتو العلم درجات» (4)بالا بردن درجه بنده از جانب پروردگار جل و علا يعني نزديک شدن آن بنده به او.
همين معنا نشان مي دهد ،منظور از «الذين اوتوا العلم» عالمان مؤمن است در نتيجه آيه شريفه درصدد تقسيم مؤمنان به دو گروه مؤمن و مؤمن عالم بوده و مؤمن عالم برتر است. تعدد درجات مخصوص مؤمن عالم است و مؤمن فقط درجه مي گيرد.
در نهايت معناي آيه اين است: خداوند درجه مؤمنان را بالا مي برد ولي مؤمنان عالم را درجات فراوان داده و بالا مي برد.(5)
پينوشتها_________
1- مجمع البيان، ذيل تفسير سوره مبارکه
2- همان
3- الميزان، ج19، ص 185
4- مجادله: 58/11
5- الميزان، ج19، ص 196
مدیریت ![]()















